11. mai 2017
Nýggj grein um tara
Nřggj vÝsindagrein vi­ heitinum:  "Fucus vesiculosus extract inhibits the proteolytic activity and gene expression of matrix metalloproteinases in Atlantic salmon (Salmo salar L.)ö, er j˙st komin ˙t Ý altjˇ­a tÝ­arritinum Aquaculture International.
═ greinini ver­ur sta­fest, at ein tara˙rdrßttur kann tßlma kollagenasu-aktivitetinum Ý laksi.
Kollagen er eitt protein, sum hevur sera stˇran třdning fyri beinagrindina, h˙­ina og bindivevna­in Ý menniskjakroppinum. Kollagenasu-ensymini eru ein nat˙rligur partur av kroppinum, men um kroppurin missir tamarhaldi­ ß kollagenasu-aktivitetinum, kunnu ensymini ni­urbrˇta kollagen og gera stˇran ska­a ß bindivevna­in Ý menniskjakroppinum. Av teirri ors°k eru kollagenasu-ensymini sett Ý samband vi­ nˇgvar ymiskar sj˙kur, har bindivevna­urin Ý menniskjakroppinum ver­ur ni­urbrotin.
┴ sama hßtt kunnu kollagenasu-ensymini Ý fiski ni­urbrˇta bindivevna­in Ý fiskaflaki. ═ nat˙rligum bindivevna­i gera kollagenketur og a­rar langar mřlketur eitt netverk, sum heldur v°ddal°gunum Ý fiskaflakinum saman. Bert smßar broytingar Ý hesum netverki kunnu gera, at bindivevna­urin skrŠdnar, og hol kemur Ý flaki­. Hetta ver­ur nevnt ögapingö.  Flak vi­ gaping er ein trupulleiki hjß laksaframlei­arum, tÝ tß kann v°ran ikki seljast sum fyrstafloks.
═ greinini ver­ur sta­fest, at ein tara˙rdrßttur sum nevnist fucoidan kann tßlma kollagenasu-aktivitetinum Ý laksi.  Kollagenasu-aktiviteturin Ý laksanřranum er sera h°gur, og kanningar hava ß­ur vÝst, at neyvt samband er millum gaping og ov vßnaliga reinsing av b˙kholuni, tß fiskurin ver­ur kruvdur. Granskarar hava eisini vÝst ß, at fucoidan kann tßlma °­rum ensymum, sum til d°mis thrombin, sum kann aktivera kollagenasu-ensymini. TÝskil kann fucoidan bŠ­i tßlma kollagenasu-ensymunum beinlei­is og ˇbeinlei­is (umvegis thrombin).
Eftirspurningurin eftir laksi heldur ß at vaksa, samstundis sum ˙tbo­i­ av rßv°rum til at virka alifˇ­ur burtur ˙r gerst altsamt minni. Fˇ­urframlei­arar og vÝsundafˇlk hava vÝst tara stˇran ßhuga orsaka­ av, at tari m°guliga kann br˙kast Ý alifˇ­ri. ═ hesum sambandi eru fleiri taraverkŠtlanir settar ß skinnarar bŠ­i Ý europeiskum og nor­urlendskum h°pi. ┴hugin fyri at ala tara er eisini vaksandi Ý F°royum, og fleiri f°royskar fyrit°kur eru settar ß stovn seinnu ßrini vi­ tÝ fyri eyga, at ala tara til matna og til fˇ­ur.
VÝsindagreinin vÝsir ß, at tari, sum inniheldur fucoidan, kann m°guliga br˙kast Ý alifˇ­ri fyri at tßlma kollagenasu-aktivitetinum Ý laksi og solei­is minka um n°gdina av gaping.
VerkŠtlanin er fÝggja­ av Granskingargrunninum, Statoil og Fiskaaling. Arbei­i­ er gj°rt ß Fiskaaling, iNOVA og Frˇ­skaparsetur F°roya. Rith°vundarnir eru Jonhard Eysturskar­, Sunnv°r Ý Kongsstovu, Daisy FŠr°, ┴sa Jacobsen og Hˇraldur Joensen.
ěll greinin kann lesast her: http://link.springer.com/article/10.1007/s10499-017-0157-7?wt_mc=Internal.Event.1.SEM.ArticleAuthorOnlineFirst