18. november 2017
Føroysk kanning um laksalýs vekir ans uttanlands
V═SINDAGREIN: Fiskaaling hevur lati­ gj°rt kanning um modellering av laksalřs Ý f°royskum alibr˙kum. ┌rslitini av kanningini eru n˙ ˙tgivin Ý vÝsindaligari grein, sum tekur st°­i Ý l˙sateljingum hjß Fiskaaling. Greinin ver­ur rˇst av ummŠlarum Ý altjˇ­a vÝsindatÝ­arriti, har hon kemur ˙t Ý eini nřggjari evnis˙tgßvu. 

VÝsindagreinin snřr seg um eina kanning, i­ lřsir myndina av st°­uni vi­vÝkjandi laksal˙s Ý f°royskum alibr˙kum. 

═ september Ý fj°r, tß Hannes Gislason umbo­andi Fiskaaling helt fyrilestur ß altjˇ­a rß­stevnu Ý ═rlandi um laksal˙s, var­ hann bo­in at skriva grein til eina evnis˙tgßvu Ý vÝsindatÝ­arritinum, Journal of Fish Diseases, vi­ laksal˙s sum h°vu­sevni.

Kanningin er gj°rd ß Fiskaaling, har Hannes Gislason starvast sum parttÝ­argranskari, og ß Frˇ­skaparsetri F°roya, har hann er professari Ý kunningar- og samskiftist°kni, og hevur dßtugreining, hagfr°­i og bioinformatik sum sÝni granskingar°ki.

┌rslitini Ý greinini eru břtt Ý tveir partar. Fyrri parturin snřr seg um eitt modell, i­ kann simulera gongdina Ý l˙sat°lum og tann ofta stutta virkna­in av l˙savi­ger­um, eins og ger­ av fors°gnum um l˙sat°l ein til tveir mßna­ir fram Ý tÝ­ina. Seinni parturin vi­ger nřggjar tÝ­arseriugreiningar vi­ atliti til at finna vakstrartÝ­ina hjß laksal˙s Ý f°royskum sjˇhita.

Greinin inniheldur eisini metingar um n°ring av laksal˙s vi­ ymiskum markvir­um fyri kynsb˙nar lřs, eins og leggur upp til kjak um nřggju kunnger­ina um laksal˙s. SÝ­ani grundgevur greinin fyri at minka um smittutrřsti­ vi­ at lŠkka markvir­i­ fyri kynsb˙nar lřs, eins og ßseta markvir­i fyri yngri lřs. Og sÝ­st, men ikki minst, at umhugsa m°rk fyri n°gdina av fiski Ý alibr˙kunum.

VÝsindaliga greinin ver­ur rˇst av ummŠlarunum Ý tÝ­arritinum, har ein teirra gevur greinini hesi sko­smßl: 

"Ta­ eydnast heilt greitt at r°kka mßlinum vi­ kanningini. Nevniliga at menna eitt hagfr°­isligt modell av teljidßtum fyri laksalřs, at simulera st°­i­ fyri vaksnar kynsb˙nar lřs, umframt at simulera og solei­is skilja tŠr lÝti­ virknu vi­ger­irnar, sum ver­a nřttar Ý royndini at basa lřsnum. Eg eri sera hugtikin av kanningini, modellinum og dßtuvi­ger­ini, og talan er um eina třdningarmikla kanning, i­ kann fßa stˇran třdning fyri alivinnuna Ý Nor­uratlantshavi.ö

Sum granskari, knřttur at Fiskaaling, hevur Hannes Gislason hagfr°­isliga greina­ og modellera­ l˙sateljingar hjß Fiskaaling. Endamßli­ var at simulera gongdina Ý l˙sat°lunum og tann ofta stutta virkna­in av vi­ger­um Ýmˇti laksalřs. Hetta fyri vˇnandi betur at kunna skilja og hjßlpa til vi­ at minka um l˙satrupulleikan. 

- Fyri hesa granskingina vˇru regluligu l˙sateljingarnar hjß Fiskaaling ß f°royskum alibr˙kum sera třdningarmiklar, eins og gˇ­a samstarvi­ vi­ alivinnuna, i­ loyvdi almannakunngering av l˙sadßtum fyri dulnevnd ali°ki. Eitt n˙ vÝstu lei­arar, djˇralŠknar og onnur starvsfˇlk Ý alivinnuni stˇra vŠlvild og ßhuga fyri at luttaka og kjakast um l˙safors°gnir og modellering av laksal˙s ß fundum um l˙satrupulleikan ß Fiskaaling, sigur Hannes Gislason.

┌rslitini og gˇ­u ummŠlini av vÝsindaligu greinini geva ßbendingar um, at eitt tř­andi f°royskt granskingararbei­i innan laksal˙s ľ til gagns fyri bŠ­i f°roysku og altjˇ­a alivinnuna ľ er greitt ˙r hondum. 

KeldußvÝsing til vÝsindagreinina:
Gislason H. Statistical modelling of sea lice count data from salmon farms in the Faroe Islands. J Fish Dis. 2017;00:1ľ21.

Leinkja:
http://rdcu.be/yNq8 
(Leinkja riggar ß teldu, men ikki umvegis snildfon)