7. juli 2018
Forsagnir um lúsatøl í alibrúkum nú eisini givnar út í altjóða evnisútgávu

V═SINDAGREIN: Fiskaaling hevur lati­ gj°rt kanning um st°­una hjß laksalřs Ý f°royskum alibr˙kum vi­ st°­i Ý l˙sateljingum hjß Fiskaaling. Eitt nřtt f°royskt modell er Ý hesum sambandi ment av Hannesi Gislason, i­ hevur vakt ans uttanlands, og n˙ eisini givi­ ˙t Ý evnis˙tgßvu hjß vÝsindatÝ­arriti um laksalřs.

Vi­ hagfr°­iligum teldusimuleringum greinar og forklßrar modelli­ gongdina Ý l˙sat°lum Ý f°royskum alibr˙kum ľ eisini aftan ß vi­ger­ir ľ og ger forsagnir um l˙sat°l 1-2 mßna­ar fram Ý tÝ­ina. Harumframt er hagfr°­ilig teldut°kni og l˙sat°lini br˙kt ß nřggjan hßtt til at mßta menningartÝ­ina hjß laksalřs Ý f°royskum alibr˙kum.


Ein grein um modellering av l˙sateljingunum hjß Fiskaaling var­ fyrst givin ˙t online Ý november 2017, og Ý juni 2018 er greinin givin ˙t Ý eini evnis˙tgßvu um laksalřs hjß altjˇ­a vÝsindatÝ­arritinum, Journal of Fish Diseases. Talan er um eina grein, i­ byggir vÝ­ari ß ein fyrilestur, sum Hannes Gislason umbo­andi Fiskaaling helt um laksalřs ß eini altjˇ­a rß­stevnu Ý ═rlandi ß heysti 2016.

Eftir fyrilesturin var­ Hannes Gislason bo­in at skriva greinina til eina evnis˙tgßvu Ý vÝsindatÝ­arritinum, Journal of Fish Diseases, vi­ laksal˙s sum h°vu­sevni.

Greinin, sum er ein av 13 vÝsindaligum greinum, i­ eru ˙tgivnar Ý hesi ˙tgßvu, r˙mar 21 bla­sÝ­ur av 170 sÝ­um. VÝsindagreinin snřr seg um eina kanning, i­ lřsir myndina av st°­uni vi­vÝkjandi laksal˙s Ý f°royskum alibr˙kum. Kanningin er gj°rd ß Fiskaaling, har Hannes Gislason tß starva­ist sum parttÝ­argranskari, og ß Frˇ­skaparsetri F°roya, har hann er professari Ý kunningar- og samskiftist°kni, og hevur dßtuvÝsindi, hagfr°­i og bioinformatik sum sÝni granskingar°ki.


┌rslitini Ý greinini eru břtt Ý tveir partar. Fyrri parturin snřr seg um eitt modell, i­ kann simulera gongdina Ý l˙sat°lum og tann ofta stutta virkna­in av l˙savi­ger­um, eins og ger­ av forsagnum um l˙sat°l ein til tveir mßna­ar fram Ý tÝ­ina.

Her kann nevnast, at norska heimasÝ­an IntraFish Ý greinini "Bruk av stordata gir god lusevarslingö, tann 20. november 2017 skriva­i um eina a­ra skipan (IBMs Watson og kunstigan intelligens), sum kundi gera forsagnir um l˙sat°l upp til tvŠr vikur fram Ý tÝ­ina. Um somu tÝ­ ľ tann 22. november 2017 ľ skriva­i Salmonexpert Ý Chile um f°royska modelli­, sum kundi gera forsagnir 1-2 mßna­ir fram Ý tÝ­ina.

Seinni parturin Ý greinini vi­ger nřggjar tÝ­arseriugreiningar vi­ atliti til at finna vakstrartÝ­ina hjß laksal˙s Ý f°royskum sjˇhita.

Greinin inniheldur eisini metingar um n°ring av laksal˙s vi­ ymiskum markvir­um fyri kynsb˙nar lřs, eins og leggur upp til kjak um nřggju kunnger­ina um laksal˙s. SÝ­ani grundgevur greinin fyri at minka um smittutrřsti­ vi­ at lŠkka markvir­i­ fyri kynsb˙nar lřs, eins og ßseta markvir­i fyri yngri lřs. Og sÝ­st, men ikki minst, at umhugsa m°rk fyri n°gdina av fiski Ý alibr˙kunum.

Sum granskari, tß knřttur at Fiskaaling, hevur Hannes Gislason hagfr°­iliga greina­ og modellera­ l˙sateljingar hjß Fiskaaling. Endamßli­ var at simulera gongdina Ý l˙sat°lunum og tann ofta stutta virkna­in av vi­ger­um Ýmˇti laksalřs. Hetta fyri vˇnandi betur at kunna skilja og hjßlpa til vi­ at minka um l˙satrupulleikan.

VÝsindaliga greinin ver­ur rˇst av ummŠlarum Ý tÝ­arritinum, og ˙rslitini saman vi­ gˇ­u ummŠlunum geva ßbendingar um, at eitt tř­andi f°royskt granskingararbei­i innan laksal˙s ľ til gagns fyri bŠ­i f°roysku og altjˇ­a alivinnuna ľ er greitt ˙r hondum.

┴ alirß­stevnuni ß Hotel F°royum 2. mars 2018 helt Hannes Gislason kunnandi fyrilesturin: "Fors°gnir um l˙sat°l Ý alibr˙kumö um ˙rslitini Ý ˙tgivnu greinini.

Leinkja til evnis˙tgßvuna hjß Journal of Fish Deases er hendan:

https://onlinelibrary.wiley.com/toc/13652761/2018/41/6

Sjßlv greinin kann lesast her:

http://dx.doi.org/10.1111/jfd.12742

Fyrstu tÝ­indini um hesa kanningina:

http://www.fiskaaling.fo/default.asp?page=3&id=272&menu=-1&index=2

Salmonexpert Ý Chile um greinina:

https://www.salmonexpert.cl/article/nuevo-modelo-estadistico-podria-predecir-nivel-de-infestacion-por-piojo-de-mar/

IntraFish um a­ra skipan til fors°gnir um laksal˙s:

http://www.intrafish.no/nyheter/1385475/bruk-av-stordata-gir-god-lusevarsling

Um nakar ynskir at vita meira um hetta evni, kann vi­komandi seta seta seg Ý samband vi­ Hannes Gislason, tlf. 292576, t-postur: hannesg@setur.fo.